Đánh giá nghiên cứu khoa học bằng sản phẩm và giá trị thương mại hóa

Từ đầu vào sang kết quả và tác động

Trong báo cáo rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định việc chuyển từ đánh giá đầu vào sang đánh giá kết quả và tác động thực tế là một định hướng quan trọng.

Theo đó, trọng tâm đánh giá từng bước dịch chuyển từ số lượng nhiệm vụ, sáng chế, công nghệ được công bố sang số kết quả được doanh nghiệp tiếp nhận, sản phẩm được hoàn thiện, số lượng và giá trị hợp đồng, doanh thu, nguồn vốn xã hội huy động và tác động đối với sản xuất, kinh doanh.

Cơ chế, chính sách mở rộng quyền tự chủ

Bộ đã tham mưu ban hành và ban hành theo thẩm quyền nhiều cơ chế, chính sách thúc đẩy chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Các quy định mới mở rộng quyền tự chủ cho tổ chức chủ trì nhiệm vụ, đồng thời tạo cơ sở bố trí nguồn lực cho thiết kế, chế tạo mẫu, thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ và kết nối thị trường.

Với công nghệ cao và công nghệ chiến lược, chính sách hỗ trợ được xây dựng theo chuỗi từ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm đến sản xuất và thương mại hóa. Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1493/QĐ-TTg ngày 06/8/2026, tạo cơ sở thúc đẩy làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và hình thành các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Địa phương đánh giá năng lực công nghệ của doanh nghiệp

Song song với hoàn thiện chính sách, việc đánh giá năng lực và xác định nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp được triển khai tại các địa phương. Có 29 địa phương đã đưa nội dung đánh giá trình độ, năng lực công nghệ của doanh nghiệp vào kế hoạch công tác năm 2026, tạo cơ sở mở rộng phạm vi đánh giá và từng bước hình thành dữ liệu phục vụ quản lý, hoạch định chính sách.

Cùng với đó, 19 địa phương đã ban hành kế hoạch xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ đối với các ngành kinh tế, hướng tới xác định công nghệ cốt lõi có khả năng tạo đột phá, phù hợp nhu cầu thị trường trong và ngoài nước cũng như điều kiện phát triển của từng địa phương.

Gắn nhiệm vụ nghiên cứu với bài toán thực tiễn

Ở cấp quốc gia, Bộ đang hoàn thiện Đề án tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2035 theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Khi Đề án được phê duyệt, các chương trình quốc gia về đổi mới công nghệ, phát triển thị trường khoa học và công nghệ, sở hữu trí tuệ, nâng cao năng suất, chất lượng và khởi nghiệp sáng tạo sẽ tiếp tục được xây dựng.

Một định hướng trọng tâm là gắn nhiệm vụ nghiên cứu với bài toán của ngành, lĩnh vực và doanh nghiệp. Đối với nhiệm vụ có mục tiêu ứng dụng, cần xác định rõ sản phẩm đầu ra, yêu cầu kỹ thuật, đơn vị tiếp nhận và phương án triển khai sau nghiệm thu. Doanh nghiệp được tăng cường tham gia ngay từ khâu xác định nhu cầu, nghiên cứu, phát triển đến tiếp nhận, ứng dụng, đồng thời đẩy mạnh liên kết với viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức trung gian.

Ý nghĩa với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà khoa học Việt Nam

• Viện nghiên cứu, trường đại học nên xác định sớm sản phẩm đầu ra, đơn vị tiếp nhận và phương án sau nghiệm thu khi đề xuất nhiệm vụ có mục tiêu ứng dụng.
• Doanh nghiệp có thể chủ động nêu nhu cầu công nghệ và tham gia từ khâu đặt bài toán để kết quả nghiên cứu sát yêu cầu sản xuất.
• Các đơn vị cần chuẩn bị số liệu về hợp đồng chuyển giao, doanh thu và tác động thực tế vì đây là những chỉ tiêu ngày càng được dùng để đánh giá.

Hiệu quả nghiên cứu khoa học hiện được đánh giá dựa trên điều gì?

Trọng tâm đánh giá từng bước chuyển sang số kết quả được doanh nghiệp tiếp nhận, sản phẩm được hoàn thiện, số lượng và giá trị hợp đồng, doanh thu, nguồn vốn xã hội huy động và tác động đối với sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ đếm số nhiệm vụ hay sáng chế.

Bao nhiêu địa phương đã đánh giá năng lực công nghệ của doanh nghiệp?

Có 29 địa phương đã đưa nội dung đánh giá trình độ, năng lực công nghệ của doanh nghiệp vào kế hoạch công tác năm 2026. Ngoài ra, 19 địa phương đã ban hành kế hoạch xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ đối với các ngành kinh tế.

Nhiệm vụ nghiên cứu có mục tiêu ứng dụng cần xác định những gì?

Cần xác định rõ sản phẩm đầu ra, yêu cầu kỹ thuật, đơn vị tiếp nhận và phương án triển khai sau nghiệm thu. Doanh nghiệp cũng được khuyến khích tham gia ngay từ khâu xác định nhu cầu đến khi tiếp nhận, ứng dụng công nghệ.

Nguồn: Tổng hợp từ Cổng thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ (đăng ngày 03/11/2026)