Giải ngân vốn khoa học công nghệ mới đạt 42,12%: nguyên nhân và hướng gỡ

Con số giải ngân được đặt ra tại nghị trường

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) nêu năm 2026 ngân sách nhà nước bố trí khoảng 95.000 tỷ đồng cho khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đến ngày 30/10/2026, tỷ lệ giải ngân mới đạt 42,12%; riêng đổi mới sáng tạo đạt 27,98% và chuyển đổi số đạt 29,90%.

Các đại biểu cũng hỏi căn cứ đề xuất tăng ngân sách lên 120.000 tỷ đồng năm 2027 khi năng lực hấp thụ vốn còn hạn chế.

Bốn nguyên nhân giải ngân chậm theo Bộ trưởng

Giải pháp của Bộ Khoa học và Công nghệ

Bộ trưởng cho biết quy trình phân bổ bắt đầu từ địa phương, bộ, ngành lập dự toán gửi Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, sau đó chuyển Bộ Tài chính cấp kinh phí. Bộ đang làm việc trực tiếp với địa phương, tổ chức nhiều phiên họp trực tuyến với giám đốc các sở khoa học và công nghệ, đồng thời xây dựng hệ thống thông tin để lập dự toán trực tuyến.

Quan điểm xuyên suốt là tập trung tháo gỡ vướng mắc, nâng cao chất lượng phân bổ và sử dụng ngân sách, không chạy theo mục tiêu giải ngân bằng mọi giá.

Phó Thủ tướng: đổi mới cách triển khai nhiệm vụ

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Chính phủ tập trung 4 việc lớn: hoàn thiện thể chế theo hướng hậu kiểm, bố trí nguồn lực cho ba trụ cột, phát triển nhân lực và đổi mới cách triển khai nhiệm vụ gắn với bài toán lớn. Lần đầu tiên Chính phủ xác định 20 bài toán lớn, 30 sản phẩm và 10 bộ trưởng chịu trách nhiệm giải quyết các bài toán công nghệ chiến lược.

Theo Phó Thủ tướng, Việt Nam xếp thứ 43/139 về Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu 2026 của WIPO, tăng một bậc; xếp thứ 37/70 về năng lực cạnh tranh số và AI (IMD), thứ 3 trong 6 nền kinh tế Đông Nam Á được đánh giá. Năng suất các yếu tố tổng hợp năm 2025 tăng 4,51%, đóng góp 56,3% vào tăng trưởng GDP.

Tồn tại được nhận diện

Phó Thủ tướng nêu các vấn đề cần giải quyết gồm nghiên cứu công nghệ chiến lược, thương mại hóa sản phẩm, phát triển phòng thí nghiệm, đổi mới công tác nghiên cứu, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và hoạt động nghiên cứu của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ông cũng lưu ý nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là lĩnh vực khó, cần thời gian để tạo ra sản phẩm.

Ý nghĩa với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà khoa học Việt Nam

• Nhiệm vụ khoa học công nghệ ngày càng yêu cầu xuất phát từ bài toán thực tiễn, có doanh nghiệp đặt hàng.
• Viện, trường cần chuẩn bị đề xuất gắn với sản phẩm đầu ra để hạch toán dự toán theo kết quả.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể theo dõi cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và các chính sách hỗ trợ nghiên cứu đang được hoàn thiện.

Tỷ lệ giải ngân vốn khoa học công nghệ năm 2026 đến nay là bao nhiêu?

Đến ngày 30/10/2026, tỷ lệ giải ngân đạt 42,12% trên khoảng 95.000 tỷ đồng ngân sách; trong đó đổi mới sáng tạo đạt 27,98% và chuyển đổi số đạt 29,90%, theo số liệu đại biểu Quốc hội nêu tại phiên chất vấn.

Vì sao giải ngân chậm theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân?

Bộ trưởng nêu 4 nguyên nhân: quy mô ngân sách tăng gấp 7 lần, độ trễ của pháp luật sau Nghị quyết 57, thay đổi căn bản cách xác định nhiệm vụ và năng lực thực thi ở một số nơi còn e ngại.

Chính phủ đã xác định bao nhiêu bài toán lớn về công nghệ chiến lược?

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, lần đầu tiên Chính phủ xác định 20 bài toán lớn, 30 sản phẩm và giao 10 bộ trưởng chịu trách nhiệm giải quyết các bài toán công nghệ chiến lược của quốc gia.

Nguồn: Tổng hợp từ Báo điện tử Chính phủ, Báo điện tử Chính phủ (đăng ngày 12/11/2026)