BSR làm chủ công nghệ sản xuất nhiên liệu đặc chủng tại Dung Quất

Nhiên liệu đặc chủng sản xuất trên dây chuyền sẵn có

Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) đã làm chủ công nghệ sản xuất hai loại nhiên liệu phục vụ quốc phòng - an ninh là nhiên liệu phản lực Jet A-1K và điêzen DO L-62. Điểm đáng chú ý là hai sản phẩm này được sản xuất trên dây chuyền của Nhà máy lọc dầu Dung Quất, vốn được thiết kế cho nhiên liệu dân dụng, mà không phải đầu tư một dây chuyền chuyên biệt hoàn toàn mới.

Trước đây, Việt Nam chủ yếu nhập khẩu các nhiên liệu này. Chúng phải đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về thành phần hóa học, khả năng hoạt động ở nhiệt độ thấp, độ ổn định khi bảo quản và tính tương thích với động cơ quân sự.

Hành trình từ 2012 đến 2023

Giải bài toán kỹ thuật của từng loại nhiên liệu

Với Jet A-1K, thách thức chính là cân bằng giữa đặc tính bay hơi và nhiệt độ chớp cháy: tăng thành phần nhẹ có thể làm giảm nhiệt độ chớp cháy, ảnh hưởng an toàn khi tồn chứa và vận chuyển. Nhóm nghiên cứu xây dựng phương pháp tối ưu đồng thời các thông số công nghệ, đặc biệt là điểm cắt giữa các phân đoạn chưng cất, kết hợp lựa chọn nguyên liệu và kiểm soát chất lượng.

Với DO L-62, nhóm tập trung duy trì chất lượng khi nhiệt độ thay đổi, bảo đảm độ ổn định khi bảo quản dài hạn và tương thích với động cơ quân sự, bằng cách chọn cấu tử phù hợp, tối ưu điểm cắt và điều kiện vận hành mà không thay đổi căn bản hệ thống sản xuất.

Sản xuất thành công một lô thử chưa đồng nghĩa với sản xuất ổn định. Khi dầu thô đầu vào thay đổi, đặc tính các phân đoạn cũng biến động, nên công nghệ tiếp tục được hoàn thiện trong giai đoạn 2018-2022. Nhờ đó nhà máy có thể chuyển đổi có kiểm soát giữa nhiên liệu thương mại và nhiên liệu đặc chủng mà vẫn vận hành ổn định.

Sản lượng, doanh thu và hiệu quả kinh tế

Trong giai đoạn 2022-2025, BSR sản xuất và cung ứng 144.000 m³ Jet A-1K và 91.000 m³ DO L-62, tổng cộng 235.000 m³, với doanh thu khoảng 4.058,9 tỷ đồng. Theo các bài viết, sản xuất trong nước tiết kiệm khoảng 15-20% chi phí so với nhập khẩu.

Cụm công trình “Nghiên cứu phát triển công nghệ sản xuất nhiên liệu đặc chủng phục vụ quốc phòng - an ninh tại Nhà máy lọc dầu Dung Quất”, do tập thể 35 tác giả thực hiện với đại diện là TS. Lê Xuân Huyên, được xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ đợt 7.

Vai trò phối hợp của các bên

• BSR chủ trì phát triển, hoàn thiện công nghệ và tổ chức sản xuất công nghiệp.
• Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga tham gia nghiên cứu và phối hợp kiểm chứng quốc tế.
• Cục Xăng dầu thuộc Bộ Quốc phòng phụ trách tiêu chuẩn kỹ thuật và ứng dụng nhiên liệu trong quân đội.
• Bộ Quốc phòng quyết định đưa hai nhiên liệu vào sử dụng chính thức.

Ý nghĩa với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà khoa học Việt Nam

• Trường hợp này cho thấy có thể khai thác hạ tầng công nghiệp sẵn có để tạo năng lực sản xuất mới thông qua nghiên cứu và tối ưu công nghệ.
• Mô hình phối hợp ba bên (doanh nghiệp sản xuất, đơn vị kiểm chứng, đơn vị sử dụng) giúp nghiên cứu bám sát yêu cầu thực tế.

Nhiên liệu đặc chủng Jet A-1K và DO L-62 là gì?

Đây là hai loại nhiên liệu phục vụ quốc phòng - an ninh: Jet A-1K là nhiên liệu phản lực, DO L-62 là nhiên liệu điêzen. Chúng phải đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về thành phần hóa học, khả năng hoạt động ở nhiệt độ thấp, độ ổn định khi bảo quản và tương thích với động cơ quân sự.

BSR đã cung ứng bao nhiêu nhiên liệu đặc chủng?

Giai đoạn 2022-2025, BSR sản xuất và cung ứng 144.000 m³ Jet A-1K và 91.000 m³ DO L-62, tổng cộng 235.000 m³. Tổng doanh thu khoảng 4.058,9 tỷ đồng và chi phí thấp hơn nhập khẩu khoảng 15-20%.

Vì sao nhà máy không cần đầu tư dây chuyền mới?

Nhóm nghiên cứu lựa chọn dầu thô phù hợp, tối ưu điểm cắt giữa các phân đoạn chưng cất và điều kiện vận hành, đồng thời chuẩn hóa kiểm soát chất lượng. Nhờ vậy dây chuyền Dung Quất thiết kế cho nhiên liệu dân dụng vẫn sản xuất được nhiên liệu đặc chủng.

Nguồn: Tổng hợp từ Cổng Thông tin điện tử Bộ KH&CN, Cổng Thông tin điện tử Bộ KH&CN (bài thứ hai) (đăng ngày 02/11/2026)